در سال ۲۰۲۶، اقتصاد ایران با تشدید بیسابقه تحریمهای آمریکا و کارزار «عملیات طرد اقتصادی» مواجه است که هدف آن انزوای کامل مالی و تجاری است. این فشارها به همراه عوامل داخلی، منجر به بحران عمیق ارزی، کاهش شدید ارزش ریال و تورم بالا شده و چالشهای پیچیدهای را پیش روی فعالان اقتصادی و جامعه قرار داده است. در این مقاله به بررسی جزئیات این تحریمها و پیامدهای آن میپردازیم.
در این مقاله جامع، شروط ششگانه ایران برای بازگشایی تنگه هرمز پیش از هرگونه مذاکره با آمریکا، ابعاد امنیت انرژی و سیاست خارجی ایران بررسی میشود.
تحریم بانک ترکیهای گلدن گلوب به دلیل ارتباط با سپاه پاسداران، جدیدترین اقدام وزارت خزانهداری آمریکا در راستای کارزار "طرد اقتصادی" است. این تحریم، بانک و دو شرکت تابعه آن را به اتهام تسهیل تراکنشهای مالی دهها میلیون دلاری برای نیروی قدس سپاه و فراهم آوردن دسترسی ایران به خدمات بانکداری کارگزاری، هدف قرار داده است. هدف، قطع دسترسی ایران به نظام مالی بینالمللی است.
در ۱۱ شهریور ۱۴۰۵ (۲ سپتامبر ۲۰۲۶)، پرو رسماً روابط دیپلماتیک خود را با جمهوری اسلامی ایران قطع کرد. این تصمیم لیما بر اساس نگرانیهایی چون تشدید درگیریها در خاورمیانه، اختلال در کشتیرانی تنگه هرمز، نقض حقوق بشر در ایران و مانعتراشی در فعالیتهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی اتخاذ شده است. این اقدام بیشتر دارای ابعاد سیاسی و نمادین است و میتواند نشانهای از تغییر آرایش سیاسی در آمریکای لاتین و همسویی بیشتر با ایالات متحده باشد.
رئیس جمهور ایران، مسعود پزشکیان، بر آمادگی تهران برای آتشبس با آمریکا، مشروط به بازگشت واشنگتن به تعهدات خود در «یادداشت تفاهم» (توافقنامه ژوئن ۲۰۲۶) و لغو تحریمها تأکید کرده است. وی ضمن تکذیب درخواست آتشبس از سوی ایران، دیپلماسی را راه حل اصلی میداند اما بر عدم تسلیم در برابر فشار و به رسمیت شناختن حقوق هستهای ایران پافشاری میکند. این مقاله به بررسی عمیق این مواضع، مذاکرات هستهای، توافقنامه ژوئن و تلاشهای تنشزدایی میپردازد.
در سپتامبر ۲۰۲۶، پرو روابط دیپلماتیک خود با ایران را قطع کرد. این اقدام در پی اتهاماتی نظیر تشدید درگیریهای خاورمیانه، اخلال در کشتیرانی تنگه هرمز، مانعتراشی در کار آژانس بینالمللی انرژی اتمی و نگرانیهای حقوق بشری صورت گرفت. این تصمیم که همزمان با چرخش سیاست خارجی پرو به سمت همسویی بیشتر با ایالات متحده اتخاذ شد، ابعاد پیچیده روابط بینالملل و تاثیر بحرانهای منطقهای بر دیپلماسی جهانی را آشکار میسازد.
همپیمانی ایران و روسیه عمدتاً در واکنش به سیاستهای یکجانبهگرایانه آمریکا و با هدف ایجاد موازنهای جدید در نظم بینالملل شکل گرفته است. این شراکت استراتژیک، که ریشههای تاریخی پیچیدهای دارد، بر پایه منافع مشترک در حوزههای سیاسی، اقتصادی و نظامی استوار است و به دنبال به چالش کشیدن هژمونی غرب و ترویج جهان چندقطبی است.
ایران شرایط مشخصی را برای بازگشایی کامل تنگه هرمز، این آبراه حیاتی جهانی، تعیین کرده است. این شروط، که توسط مقامات ارشدی چون محسن رضایی مطرح شده، شامل پایان درگیریهای منطقهای، اجرای تعهدات آمریکا و عدم ایجاد کریدورهای جایگزین است. مذاکرات با عمان و ابعاد سیاست خارجی ایران نیز در این زمینه نقش کلیدی دارند.
سیاست خارجی ایران در قبال تحریمهای آمریکا، رویکردی دوگانه و مکمل از «مقاومت» و «دیپلماسی» را دنبال میکند. این استراتژی با هدف حفظ منافع ملی و استقلال، بر تقویت خوداتکایی اقتصادی و تنوعبخشی به شرکای بینالمللی تأکید دارد، در حالی که مسیر گفتوگو را با شروط مشخصی چون لغو تحریمها باز نگه میدارد. این رویکرد، پویایی و اقتدار ایران را در صحنه بینالمللی نشان میدهد.
چین در مواجهه با تهدیدات آمریکا برای گسترش تحریمهای ایران، موضعی قاطعانه در پیش گرفته و ضمن مخالفت با یکجانبهگرایی واشنگتن، بر تداوم روابط تجاری و اقتصادی با تهران تأکید دارد. این رویکرد، روابط استراتژیک دو کشور، نیازهای متقابل و پیچیدگیهای دور زدن تحریمهای ثانویه را در بر میگیرد و نشاندهنده تلاش پکن برای حفظ حاکمیت اقتصادی و مقابله با ابزارهای فشار حداکثری است.
