نشست شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی در سپتامبر ۲۰۲۶ با محوریت پرونده هستهای ایران، به دلیل فقدان «تداوم دانش» آژانس و نگرانیها از غنیسازی ۶۰ درصدی، در کانون توجه قرار گرفت. رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، بر ضرورت بازگشت به دیپلماسی تأکید کرد، در حالی که کشورهای غربی به دنبال ارجاع پرونده به شورای امنیت هستند. این مقاله به بررسی عمیق این تحولات و پیامدهای آن میپردازد.
برنامه هستهای ایران پس از حملات ژوئن ۲۰۲۵ وارد مرحلهای پیچیده شده است. با وجود آسیبهای واردشده به برخی تأسیسات سطحی، ایران فعالیتهای حساس خود را به سایتهای زیرزمینی منتقل کرده و به غنیسازی ادامه داده است. این تحولات، همراه با کاهش دسترسی آژانس بینالمللی انرژی اتمی، نگرانیهای بینالمللی را تشدید کرده و وضعیت را در هالهای از ابهام قرار داده است.
در سال 2026، مذاکرات هستهای ایران و گروه 1+4 در وین از تمرکز بر احیای کامل برجام 2015 فاصله گرفته و به سمت دستیابی به تفاهمات موقت یا محدودتر حرکت کرده است. این تغییر رویکرد ناشی از انقضای قطعنامه 2231 شورای امنیت سازمان ملل و پیشرفتهای برنامه هستهای ایران است که معادلات دیپلماتیک را دگرگون ساخته است.
دور جدید مذاکرات هستهای وین با هدف احیای برجام و رفع تحریمها، با اعلام پیشرفتهای قابل توجه توسط میانجیگران و طرفین، به پایان رسیده است. این مذاکرات که در ژنو انجام شد، قرار است با دور جدید گفتوگوهای فنی در وین ادامه یابد تا جزئیات توافق در حوزههای هستهای، اقتصادی و امنیتی بررسی و تفاهم نهایی حاصل شود. این مقاله به تحلیل جامع این تحولات و چشماندازهای آتی میپردازد.
واکنش ایران به قطعنامههای جدید یا پیشنهادی شورای امنیت سازمان ملل متحد، بر پایه تاکید بر انقضای قطعنامه ۲۲۳۱، ماهیت صلحآمیز برنامه هستهای و محکومیت "ریاکاری" و "استانداردهای دوگانه" شکل گرفته است. ایران خروج آمریکا از برجام و عدم پایبندی اروپا را عامل اصلی وضعیت کنونی میداند و هرگونه تلاش برای احیای تحریمها یا فعالسازی مکانیسم ماشه را رد میکند، ضمن اینکه بر حقوق حاکمیتی خود در چارچوب NPT تاکید دارد.
