در سال ۲۰۲۶، خاورمیانه شاهد تشدید بیسابقه تنش نظامی میان آمریکا و ایران بوده است. این وضعیت با استقرار گسترده نیروهای آمریکایی، حملات پهپادی ایران به کویت، انسداد تنگه هرمز و افزایش درگیریهای نیابتی در منطقه همراه شده است. دیپلماسی شکست خورده و منطقه در آستانه یک درگیری تمامعیار قرار دارد که پیامدهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی گستردهای در پی خواهد داشت.
آخرین تحولات مذاکرات هستهای ایران در سال ۲۰۲۶ نشاندهنده تلاشهای دیپلماتیک فشرده با میانجیگری عمان است، پس از دورهای از تنشهای نظامی. آمریکا به دنبال توافقی "عملکرد محور" است که برنامه هستهای ایران را محدود کند، در حالی که ایران بر حق غنیسازی صلحآمیز و لغو کامل تحریمها تأکید دارد. آینده توافق در گرو حل اختلافات کلیدی بر سر ذخایر اورانیوم و سازوکارهای نظارتی است.
آیا دور جدید مذاکرات هستهای ایران و 1+5 آغاز شده است؟ این مقاله به تحلیل وضعیت کنونی، گذشته برجام، روابط ایران و غرب و چشمانداز دیپلماسی هستهای میپردازد و به کاربران کمک میکند تا درک عمیقتری از پیچیدگیهای این پرونده حساس پیدا کنند.
امضای معاهده مشارکت جامع راهبردی ۲۰ ساله بین ایران و روسیه در ژانویه ۲۰۲۵، نقطه عطفی در روابط دوجانبه محسوب میشود. این سند راهبردی، همکاریهای گستردهای را در حوزههای سیاسی، اقتصادی، علمی، فناوری، فرهنگی، دفاعی و امنیتی تعریف میکند و با هدف تقویت امنیت ملی، مقابله با تهدیدات مشترک و شکلدهی به نظم جهانی چندقطبی، روابط دو کشور را وارد مرحلهای نوین ساخته است.
مرزهای شرقی ایران با افغانستان و پاکستان، همواره کانون چالشهای امنیتی بودهاند. بازگشت طالبان و فعالیت گروههای تروریستی، همراه با معضلات قاچاق و حقابه هیرمند، تنشهای جدیدی را پدید آورده است. ایران با راهبردهای چندجانبه شامل انسداد مرزها، توسعه زیرساختهای فناورانه و دیپلماسی فعال، در تلاش برای مدیریت این تهدیدات و تضمین امنیت ملی است.
گزارش جدید از نگرش ایرانیان به اعتراضات و جنگ ۲۰۲۶ نشان میدهد جامعه با نارضایتیهای عمیق اقتصادی و سیاسی روبرو است. نظرسنجیها حاکی از مشارکت گسترده در اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ (ژانویه ۲۰۲۶) و ارزیابی منفی از عملکرد حکومت در برخورد با آن است. همزمان، افکار عمومی بینالمللی نسبت به جنگ با ایران شکاف دارد، در حالی که ایران تواناییهای راهبردی خود را به نمایش گذاشته است.
ارتش اسرائیل با انجام عملیاتهای نظامی متعددی، از جمله «سپر شمالی» در سالهای ۲۰۱۸-۲۰۱۹ و اقدامات مستمر در سال ۲۰۲۶، به انهدام شبکه تونلهای حزبالله در جنوب لبنان میپردازد. این تونلها که برای قاچاق سلاح، جابجایی نیرو و عملیات نظامی طراحی شدهاند، تهدیدی استراتژیک برای امنیت اسرائیل محسوب میشوند و هدف از این عملیاتها، خنثیسازی این تهدیدات و کاهش توان نظامی حزبالله در مرز است. این مقاله به ابعاد عملیاتی، استراتژیک و ژئوپلیتیکی این موضوع میپردازد.
اخبار پیرامون تأیید خلع سلاح حماس در توافق صلح غزه، تحولی مهم در مناقشات خاورمیانه است. این توافق که توسط «شورای صلح» به رهبری دونالد ترامپ مطرح شده، شامل خلع سلاح کامل گروههای مسلح، عقبنشینی اسرائیل و تشکیل نیروی امنیتی جدید است. با این حال، تأیید حماس مشروط به اجرای تعهدات اسرائیل بوده و تردیدهای جدی در مورد چگونگی و امکان اجرای کامل آن وجود دارد. این مقاله به بررسی جزئیات، چالشها و آینده این توافق میپردازد.
کاخ سفید در اوت ۲۰۲۶ از احتمال حملات جدید و شدیدتر دونالد ترامپ به ایران خبر داده است. این رویکرد، در ادامه سیاست «فشار حداکثری» دولت ترامپ، شامل خروج از برجام، اعمال تحریمهای گسترده و تشدید تهدیدات نظامی علیه تهران است که با هدف مهار نفوذ منطقهای و محدود کردن توان نظامی ایران دنبال میشود و همواره با ابهام و پیامهای متناقض درباره دیپلماسی همراه بوده است. این مقاله به بررسی ابعاد، پیامدها و تحولات اخیر این تنشها میپردازد.
حمله سپاه پاسداران به دو نفتکش در تنگه هرمز در اوت ۲۰۲۶ (مرداد ۱۴۰۵)، این آبراه استراتژیک را بار دیگر کانون تنشهای ژئوپلیتیکی کرد. این حادثه که در بستر درگیریهای فزاینده ایران و آمریکا رخ داد، پیامدهای عمیقی بر امنیت کشتیرانی، قیمت جهانی نفت و ثبات منطقه خلیج فارس داشته است. ابهامات پیرامون این حملات و واکنشهای بینالمللی، پیچیدگی بحران را دوچندان میکند.
